İyi Tarım Uygulamaları

İyi Tarım Uygulamaları (İTU) Nedir ve Ne İşe Yarar?

İyi Tarım Uygulamaları (İTU); tarımsal üretimin çevreye zarar vermeden, insan sağlığını riske atmadan ve hayvan refahı en üst düzeyde gözetilerek yapılmasını sağlayan ulusal ve uluslararası bir standartlar bütünüdür.

Bu sistem, tarladan sofraya kadar gıda güvenliğini artırır ve ürünlerde tam izlenebilirlik sunar. Aynı zamanda üreticilerin hem iç piyasada hem de uluslararası dış pazarda rekabet gücünü yükselterek güvenilir bir marka imajı yaratmalarını sağlar.

Kimler Alabilir?

İyi Tarım Uygulamaları belgesi, tarım ve hayvancılık sektöründe üretim yapan ve bu standartları karşılayan her türlü organizasyon tarafından alınabilir:

• Bireysel tarım ve hayvancılık üreticileri,

• Üretici birlikleri ve kooperatifler,

• Çiftçiler ve tarım işletmeleri,

• Seracılar ve örtü altı yetiştiricileri.

Başvuru ve Alma Şartları

İTU belgesine sahip olabilmek için işletmenin aşağıdaki temel tarımsal kuralları ve mevzuatları yerine getirmesi gerekmektedir:

• Üretim alanının resmi olarak kayıtlı ve tarıma uygun nitelikte olması,

• Pestisit (zirai ilaç) ve gübre kullanımının bilimsel standartlara göre kontrol altında tutulması,

• Çevrenin ve yeraltı/yerüstü su kaynaklarının korunması,

• Çalışan (işçi) sağlığı ve güvenliği önlemlerinin eksiksiz alınması,

• Ekimden hasada kadar tüm üretim süreçlerinin düzenli olarak kayıt altına alınması,

• Yetkili bir belgelendirme kuruluşu tarafından yapılacak olan saha denetimlerinden başarıyla geçilmesi.

Belgelendirme Süreci ve Süresi

Belgelendirme süreci; üretim tipine, işletmenin mevcut tarımsal altyapısına ve büyüklüğüne göre değişiklik gösterebilmektedir. Hazırlık, kayıt sistemlerinin oluşturulması ve saha denetimi süreçleriyle birlikte İTU belgesi genellikle 1 ila 3 ay arasında alınabilmektedir.

Akreditasyon Türleri

İyi Tarım Uygulamaları (İTU) belgeleri; T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından resmi olarak yetkilendirilmiş ve TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) akreditasyonuna sahip bağımsız belgelendirme kuruluşları tarafından verilmektedir.

KOSGEB Desteği Var Mı?

Doğrudan sadece "İyi Tarım Uygulamaları" adıyla açılmış özel bir destek programı bulunmamaktadır. Ancak KOSGEB’in KOBİ'lere yönelik sunduğu Genel Danışmanlık ve Belgelendirme Destekleri kapsamında, İTU belgelendirme süreçleriyle ilgili yapılan harcamalar belirli şartları sağlaması koşuluyla desteklenebilmektedir. (Güncel destek programları işlem öncesinde KOSGEB üzerinden teyit edilmelidir.)

İhalelerde İsteniyor Mu?

Evet. Özellikle kamu kurumları tarafından yapılan toplu gıda ve tarımsal ürün alım ihalelerinde ile büyük zincir marketlerin/özel firmaların tedarikçi sözleşmelerinde İTU belgesi önemli bir tercih sebebi veya doğrudan bir şartname maddesi olarak talep edilmektedir. Belge, firmaya "güvenilir ve sürdürülebilir üretici" imajı kazandırır.

Gerekli Evraklar ve Hazırlanması Gereken Dokümanlar

1. Resmi ve İdari Evraklar:

• Başvuru formu,

• Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgesi,

• Tarla, sera veya üretim alanının krokisi,

• Çalışan listesi ve (varsa) SGK kayıtları.

2. Tarımsal Kayıt ve Üretim Dokümanları:

• Üretim ve ekim planı,

• Gübre ve pestisit (ilaç) kullanım kayıtları,

• Sulama ve su analizi raporları/kayıtları,

• Hasat, depolama ve ürün sevkiyat kayıtları,

• Atık yönetim planı.

3. İş Sağlığı ve Eğitim Dokümanları:

• İş sağlığı ve güvenliği (İSG) önlem raporları,

• Çalışanlara verilen tarımsal eğitim ve bilgilendirme dokümanları.

Süreci Hangi Bölümler Yürütür/Yönetir?

İyi Tarım Uygulamaları süreci, masa başında değil bizzat sahada yürütülen disiplinli bir çalışmadır. Süreç;

• Üretim yapan çiftçi veya işletme yönetimi ile birlikte,

• Ziraat mühendisleri,

• Gıda mühendisleri,

• Kalite kontrol birimleri tarafından ortaklaşa yürütülür.

Ayrıca, yasal mevzuata uyum ve dokümantasyon sürecini profesyonelce yönetebilmek adına danışman firmalar süreci hızlandırmada ve kolaylaştırmada çok önemli bir rol oynamaktadır.